Print this page

De Schelde

Meer informatie over de Schelde is te vinden op:

INHOUDSAFBAKENING PROJECT-MER

‘ONTGRONDINGEN ZEESCHELDE TOT WINTAM (PRO 347)’

OPMERKINGEN VAN NATUURPUNT WASE LINKERSCHELDEOEVER vzw (NPWAL) december 2009


1. Inleiding

Deze opmerkingen hebben betrekking op de zandwinning t.h.v. de Galgenweel en de Burchtse Weel te Antwerpen-Linkeroever, gelegen in het vak ‘St-Annatunnel – Fort Kruibeke’.

Als gevolg van deze activiteit verdween daar langs de Linkerscheldeoever een voedselrijke slikoever die fungeerde als belangrijk foerageergebied voor honderden watervogels tijdens het winterhalfjaar.


2. Historiek

Sinds 1978 worden daar tijdens het winterhalfjaar, bij laagwater, door NPWAL, de foeragerende watervogels geteld. Later werden deze tellingen geïntegreerd in de midmaandelijkse watervogeltellingen van het INBO. Daarbij deed NPWAL de volgende vaststellingen:

Tot 2002 werd op die plaats slechts nu en dan, en steeds gedurende een korte periode gebaggerd. Waarschijnlijk ging het toen enkel over de noodzakelijke onderhoudswerken van de vaargeul. Deze werkzaamheden leken geen of slechts weinig invloed te hebben op de slikoever.

In 2003 werd de frequentie van het baggeren opgevoerd.

In 2004 nam de zandwinning spectaculair toe.

Er werd onmiddellijk vastgesteld dat de sliklaag voor een groot gedeelte was verdwenen, waardoor over een grote oppervlakte het daaronderliggende Scheldezand zichtbaar werd. Uiteindelijk verdween de sliklaag volledig.

Vermits het voedselrijke slik verdwenen was, was er ook geen voedselaanbod meer voor de daar normaal foeragerende vogels. Door de zandwinning gleed waarschijnlijk de sliklaag in de daardoor ontstane geul. Dit is nu nog steeds de huidige toestand.

Deze effecten worden zowel in de ‘Niet technische samenvatting’ punt 5, als in hoofdstuk 9 van het Kennisgevingsdossier vermeld.

3. Effecten op de avifauna.

In onderstaande tabel zijn de resultaten van de door NPWAL uitgevoerde tellingen van foeragerende watervogels vermeld, vanaf het winterhalfjaar 1998-1999 tot het winterhalfjaar 2008-2009. Deze resultaten zijn ook gekend bij het INBO.

 

FOERAGERENDE BERGEENDEN, WINTERTALINGEN , PIJLSTAARTEN EN BONTE STRANDLOPERS OP DE SCHELDEOEVER t.h.v. GALGENWEEL/BURCHTSE WEEL

(*) Telling bij hoogwater

Winter

Datum

Bergeend

Wintertaling

Pijlstaart

Bonte Strandloper

1998-1999

17/10

 

108

 

 

 

25/10

273

 

 

 

 

9/11

596

 

128

46

 

22/11

 

310

 

 

 

6/12

 

 

130

 

 

24/12

 

218

 

 

 

17/1

 

194

 

42

 

31/1

 

 

155

 

 

7/2

40

 

 

95

 

14/2

 

 

140

 

 

21/2

 

230

 

 

 

 

 

 

 

 

1999-2000

17/10

 

323

170

 

 

24/10

283

 

 

 

 

14/11

210

 

 

 

 

21/11

 

 

211

 

 

28/11

 

327

 

84

 

6/12

 

226

 

 

 

26/12

131

 

 

72

 

9/1

 

 

 

277

 

23/1

98

340

150

 

 

6/2

 

245

 

87

 

13/2

 

 

73

 

 

20/2

93

 

 

 

 

5/3

 

217

 

 

 

 

 

 

 

 

2000-2001

15/10

 

246

 

 

 

11/11

359

468

 

 

 

26/11

 

 

355

250

 

24/12

 

 

433

 

 

30/12

384

487

 

495

 

13/1

216

327

187

730

 

10/2

140

 

 

 

 

17/2

 

213

 

651

 

17/3

 

124

 

 

 

 

 

 

 

 

2001-2002

13/10

 

210

 

 

 

4/11

 

367

 

 

 

14/11

 

 

 

230

 

18/11

141

 

163

 

 

9/12

 

 

 

380

 

11/12

 

 

230

 

 

15/12

176

674

 

 

 

12/1

43

328

289

220

 

16/2

79

119

 

225

 

 

 

 

 

 

2002-2003

12/10

 

217

 

 

 

16/11

11

215

144

 

 

9/12

98

 

 

400

 

14/12

 

440

163

 

 

25/12

 

 

 

435

 

11/1

45

275

53

 

 

18/1

 

 

 

16

 

2/2

 

328

20

135

 

15/2

55

 

 

 

 

15/3

55

105

 

 

 

 

 

 

 

 

2003-2004

15/11

 

35

1

11

 

13/12

0

0

0

0

 

27/12

 

40

 

70

 

17/1*

3

77

 

 

 

14/2*

8

39

 

 

 

17/3

14

52

 

 

 

 

 

 

 

 

2004-2005

16/10

0

 

0

0

 

13/11

0

1

0

0

 

18/12*

0

15

0

0

 

11/1

0

44

0

46

 

12/2

0

19

0

0

 

12/3

5

26

0

0

 

 

 

 

 

 

2005-2006

15/10

1

0

0

0

 

12/11

0

11

0

0

 

18/12

0

31

0

15

 

14/1

0

36

0

47

 

18/2

1

37

2

20

 

18/3

7

27

0

0

 

 

 

 

 

 

2006-2007

14/10

0

0

0

0

 

18/11

0

0

0

5

 

16/12

0

3

0

0

 

13/1

0

0

0

0

 

17/2

4

18

0

0

 

17/3

6

4

0

0

 

 

 

 

 

 

2007-2008

13/10

0

1

0

0

 

19/11

0

0

0

0

 

16/12

0

15

0

0

 

12/1

0

3

0

0

 

16/2

0

0

0

0

 

15/3

2

0

0

0

 

 

 

 

 

 

2008-2009

18/10

0

0

0

0

 

15/11

0

0

0

0

 

15/12

0

0

0

0

 

17/1

0

0

0

0

 

14/2

0

30

0

0

 

14/3

1

0

0

0

 

Uit deze tabel blijkt overduidelijk een plotse terugval van het aantal foeragerende vogels in het winterhalfjaar 2003-2004. Deze terugval correspondeert exact met het tijdstip van de toename van de zandwinningsactiviteit zoals hierboven beschreven in hoofdstuk 2 ‘Historiek’.

Het tijdstip van de start van de zandwinningsactiviteit wordt  ook nog eens bevestigd in het Kennisgevingsdossier (tabel 6.5.4. ‘Historiek zandwinning Zeeschelde tot Wintam’ blz. 38).

Alleen wordt hier geen melding gemaakt van een toename van activiteit in 2003.

In sommige kringen werd de afname van de aantallen watervogels gelinkt aan de verbetering van de kwaliteit van het Scheldewater, wat normaal een verminderde beschikbaarheid van voedsel tot gevolg heeft. Deze effecten hebben zich echter pas duidelijk laten voelen vanaf de winter 2007-2008.

 

4. Commerciële zandwinning

Het is duidelijk dat het hier om een commerciële zandwinning gaat. Dat blijkt uit hoofdstuk 6, punt 6.2.3. en punt 6.5. in het Kennisgevingsdossier.

 

5. Wettelijke beschermingen

NPWAL heeft nooit begrepen waarom er indertijd een vergunning werd afgeleverd voor deze zandwinningsactiviteit.

Het gebied waarvan sprake behoort tot een SBZ-Habitatgebied. Het was volledig in tegenspraak met het milieubeleidsplan 2003-2007 en het Natuurdecreet.

Blokkersdijk, een SBZ-Vogelrichtlijngebied dat beheerd wordt door NPWAL, fungeerde als hoogwatervluchtplaats voor de honderden Bergeenden en Pijlstaarten die op de slikplaat tijdens het winterhalfjaar foerageerden. Ook deze functie ging verloren, waardoor de Europese Vogelrichtlijn voor de tweede maal niet werd gerespecteerd.

Stof genoeg om een klacht bij Europa in te dienen.

 

6. Bijkomende opmerkingen

- Wat de punten 10.4. ‘Discipline fauna en flora’ en 10.4.2.1. ‘Aanpak’ over de beschrijving van de referentiesituatie betreffen, moet men voor dit gebied wel teruggrijpen naar de watervogeltellingen van vóór de winter 2003-2004, toen de slikplaat nog volledig intact was, om zo een juiste referentie te bekomen.

- In punt 10.1.2. wordt vergeten dat ook de slikken waarvan hier sprake (t.h.v. Burchtse Weel en Galgenweel) vanaf de start van de zandwinning, totaal vernietigd zijn.

 

7. NPWAL vraagt dat:

Er in het MER rekening wordt gehouden met de Vlaamse en Europese natuurbeschermingswetgeving.

de stopzetting van de commerciële zandwinning t.h.v. Burchtse Weel en Galgenweel, die een zwaar negatief effect heeft  op een SBZ-Habitatgebied (slikken) en een SBZ-Vogelrichtlijngebied (Blokkersdijk).

Ter hoogte van Burchtse Weel en Galgenweel en aan de in- en uitlaatgeul van de Burchtse Weel enkel nog onderhoudswerken worden toegelaten zodat de sliklaag, waar mogelijk, zich opnieuw kan herstellen.

 

Voor Natuurpunt WAL,

 

René Maes,

bestuurslid