Print this page

Oeverzwaluwen

Het beheer van Vlaamse waterlopen (rechttrekken, oeververstevigingen e.d.) heeft ertoe geleid dat oeverzwaluwen nog slechts weinig nestgelegenheid vinden in de oevers van beken en rivieren.

Oeverzwaluwen komen nu dan ook vooral voor op plaatsen waar graafwerken, zandhopen of zandafgravingen te vinden zijn. Tabel met aantal broedkoppels van 1995 tot 2003 per gebied in de haven.

Nestgangen van oeverzwaluwen. foto: Bert Dejaegher

Oeverzwaluw met jongen. foto: Marcel Vos


Op die manier ontwikkelde het Antwerps havengebied zich tot één van de belangrijkste broedgebieden voor oeverzwaluw in Vlaanderen. In de Antwerpse haven zijn immers altijd wel ergens zandwanden ten gevolge van graafwerken beschikbaar. tabel met het aantal broedkoppels per gebied.
Het broedsucces bleef echter beperkt doordat oeverzwaluwenwanden tijdens het broedseizoen vaak uit onwetendheid werden verstoord of vernietigd.
Daarom werd In 2001 in het kader van het project " Antwerpse Haven natuurlijker" een plan opgestart om de oeverzwaluw beter te beschermen. Streefdoel van het plan is de uitbouw van een duurzame populatie oeverzwaluwen in het havengebied van tenminste 1000 broedparen.

Om dit doel te bereiken dienen twee acties ontwikkeld te worden:
1. Voorzien van voldoende broedgelegenheid
Broedgelegenheid kan zowel worden voorzien in de vorm van tijdelijk als permanente nestwanden.

Kolonie in sleuf langs de Broedvlakte van Zwijndrecht, 2001
Foto: Hildegarde van den Camp

Permanente wanden kunnen gedurende meerdere jaren gebruikt worden en kunnen alleen verwijderd worden buiten het broedseizoen en indien alternatieve wanden in nabije omgeving worden aangeboden. Aan het begin van elk broedseizoen dienen deze wanden opnieuw afgestoken te worden. Tijdelijke wanden dienen slechts één broedseizoen beschikbaar te zijn en kunnen mits een kleine inspanning vaak in de planning van graafwerken geïntegreerd worden. Uiteraard dienen alle kolonies tegen verstoring en vernietiging beschermd te worden.

2. Voorkomen dat oeverzwaluwen nestelen op ongewenste locaties
Indien het niet mogelijk is om oeverzwaluwenwanden te integreren in de planning van graafwerken, dient ervoor gezorgd te worden dat er geen steile wanden worden achtergelaten tijdens de werken. Op die manier ontstaan er geen kolonies die achteraf zouden moeten verdwijnen. Een rustig weekend is immers voldoende voor deze dieren om zich in een steile wand te vestigen.

In het kader van het project "de Antwerpse Haven natuurlijker" is dit jaar ook de brochure 'De oeverzwaluw in de Antwerpse haven' verschenen. Deze brochure richt zich tot overheden, aannemers en studiebureaus die bij graafactiviteiten in het havengebied te maken krijgen met het voorkomen van zandwanden.

Geïnteresseerden kunnen deze folder bestellen bij het secretariaat van Natuurpunt Wase Linkerscheldeoever (tel.: 03/775 79 15 of e-mail: ). Om vernietiging en verstoring te vermijden zijn sinds dit jaar ook infoborden verkrijgbaar om in de nabijheid van oeverzwaluwenwanden te plaatsen. De aanmaak van deze borden gebeurde in samenwerking met het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen.

Als u nog meer specifieke vragen hebt, of gewoon wat extra wil weten kunt u eveneens contact opnemen met Natuurpunt Wase Linkerscheldeoever: e-mail: