Print this page

Oosterweel

Oosterweelverbinding: stand van zaken augustus 2016

Rond de jaren ’90 maakte Natuurpunt WAL (NP WAL) een totaalvisie op over verkeer in de regio Antwerpen-Waasland en Vlaanderen. Een ‘Sluiting van de Kleine Ring’ was toen voor ons geen optie. We zijn nog steeds tegenstander van een nieuwe Scheldetunnel ter hoogte van Blokkersdijk en Sint Annabos.

Verkeersdeskundigen bevestigen dat bij ongewijzigd verkeersbeleid, bijkomende containertrafiek in de haven en een aantrekkende economie we binnen de kortste keer opnieuw in de file zullen staan; zelfs met een bijkomende Scheldetunnel. Nieuwe wegen trekken immers nieuw en meer verkeer aan. Bovendien brengt de Oosterweelverbinding het vervuilende verkeer tot vrij dicht bij de bewoning van Linkeroever.

Het is echter duidelijk dat de Vlaamse overheid de Oosterweelverbinding niet meer in vraag wenst te stellen. In het verleden dachten we deze plannen te kunnen keren maar ze zijn momenteel dermate ver gevorderd, dat we vrezen dat ze behoren tot het “beslist beleid”…

Onze 25 jaar lange inspanningen tegen dit project zijn niet voor niets geweest. In de voorliggende plannen wordt het natuurreservaat Blokkersdijk volledig ontzien, worden natuur en leefbaarheid meer naar waarde geschat en geïntegreerd, worden milderende maatregelen en natuurcompensaties toegevoegd.

Maar het Sint Annabos moet nog steeds voor het grootste deel verdwijnen, vele harde infrastructuren zullen het landschap en de natuur doorsnijden, door een bijkomende parallelweg worden migratiebarrières nog ingrijpender, lawaai en luchtvervuiling worden door de hoog gelegen wegen en verkeersknopen niet verminderd. Leefgemeenschappen blijven nog steeds van mekaar gescheiden. Er ligt dus nog veel werk op de plank…



Verlaging én overkapping Verbindingsweg E17-E34 is topprioriteit!

In de vorige twee Groenlinken kon je onze verbetervoorstellen lezen. Daarbij schuwden we de uitdaging niet om zelf achter de tekentafel te kruipen en varianten voor een verlaagd knooppunt Linkeroever zuid te ontwerpen en aan verschillende overheidsactoren te presenteren. Ook ontwierpen we een visualisatie van een verlaagde Verbindingsweg E17 - E34, die de hereniging van Vlietbos en Het Rot-Middenvijver in beeld brengt.

De verlaagde en overkapte Verbindingsweg is een topprioriteit omdat die de bestaande moeras- en natuurgebieden zal verbinden. De door BAM (bouwheer van de Oosterweelverbinding) geplande ecoduct op deze Verbindingsweg is goed bedoeld, maar genereert geen uitbreiding en verbetering van natuurgebied. De strakke geleidingswanden en barrièrevorming die bij het BAM-ecoduct horen, vallen bij een gelijkgrondse overkapping weg.

Als tegenvoorstel heeft de overheid een opbouwkap gesuggereerd, maar dat geeft lang niet de mogelijkheid om het plas- en moerasbiotoop door te trekken. De vochtige biotopen op het dak van de verlaagde Verbindingsweg uit onze versie zijn uitgesloten op de ‘opbouwkap’. Met onze overkappingsversie kan de grootste winst aan natuurlijk biotoop geboekt worden van de hele Ring1 !

Wij kunnen meteen goed werk leveren door de Verbindingsweg onmiddellijk te verlagen en te overkappen.


















Foto 1: Huidige situatie Verbindingsweg E17-E34 zicht vanop viaduct Blancefloerlaan richting E34 (natuurgebieden zijn gescheiden)



















Foto 2: Simulatie verlaagde én overkapte Verbindingsweg E17-E34 (natuurgebieden zijn herenigd)

Meerdere overlegvergaderingen met A. D’Hooghe (overkappingsintendant) en zijn team mondden uit in een overeenkomst, waarin Natuurpunt WAL haar medewerking aan de uitwerking van verbetervoorstellen toezegde.

Op 6 juli 2016 nam de Raad van Bestuur van Natuurpunt WAL de volgende besluiten:
1. Natuurpunt WAL verleent zijn medewerking aan de wedstrijd van de intendant voor de realisatie van het "Natuurpark Borgerweert";
2. De Verbindingsweg E17-E34 moet verlaagd aangelegd én overkapt worden.
3. Maximaal behoud van het Sint Annabos is een must. Ruim 50 % moet behouden blijven. De bosomvorming van het niet gekapte deel naar een gemengd loofbos, moet verlopen in de periode tussen 20 en 30 jaar na de heraanplant van de gekapte delen.
4. Natuurpunt WAL zal inspraakprocedures (Stedenbouwkundige Vergunningen) ten volle benutten.
5. Natuurpunt WAL kiest voor het overlegmodel om de best mogelijke ecologische uitvoering voor de Oosterweelverbinding te kunnen verdedigen. Onze wetenschappelijke kennis en studiewerk en sterk onderbouwde voorstellen blijven we inbrengen.
6. Natuurpunt WAL wenst vertegenwoordigd te zijn in stuurgroep voor de werken van de Oosterweelverbinding.



Sint Annabos moet maximaal behouden blijven!

Oorspronkelijk wilde de overheid  slechts twee snippers (12 hectare) van het bos behouden. De rest zou  tijdelijk bouwwerf en baggerstort worden. Onaanvaardbaar voor Natuurpunt WAL. Wij stelden de overheid niet minder dan 21 alternatieve vervanglocaties voor baggerspecie en grondoverschotten . Een BAM-onderzoek ter zake is lopende en in oktober 2016 mogen we het eindresultaat verwachten.



Foto: Alternatief voor volledige kap St-Annabos: Natuurpunt WAL stelt zeer realistische eisen door ruimschoots rekening te houden met de werfzones



Help ons bij de inspraakprocedure

Wie zich wil informeren over het Milieu-Effect-Rapport van de "Infrastructuurwerken Linkeroever", kan een kijkje nemen bij: http://www.anteagroup.be/be/nieuws/mer-infrastructuurwerken-linkeroever-goedgekeurd.
In september 2016 gaat de Stedenbouwkundige Vergunningsaanvraag voor de “Infrastructuurwerken op de Linkeroever” in openbaar onderzoek. Je kan de bouwaanvraag bekijken op de website van de Vlaamse Overheid of op de gemeentelijke diensten. Wil je meewerken aan de opmaak van de opmerkingen van Natuurpunt WAL? Neem dan contact met ons secretariaat (03/722.15.37 of via e-mail).



Ambitienota Alexander D’Hooghe: overkapping Antwerpse ring - opmerkingen van Natuurpunt Wase Linkerscheldeoever 25/11/2016

De natuurbeschermingsvereniging Natuurpunt WAL heeft in tegenstelling tot de actiegroepen stRaten-generaal, Ademloos en Ringland in de loop van de laatste drie maanden de ontwerp-versies van deze nota niet mee kunnen doornemen. Voorafgaande bijsturingen waren dan ook niet mogelijk. Dat betreuren we.

Niettegenstaande dit gegeven, is het voor Natuurpunt WAL fijn te constateren dat de nota diverse sterke punten telt die door de vereniging als erg waardevol worden bevonden. Met deze ambitienota wordt immers een navolgbaar kompas neergelegd dat zowel een bestemming formuleert als een strategie om deze te bereiken.

De nota neemt een les uit het Oosterweeldossier mee, namelijk dat ‘leefbaarheid en mobiliteit geïntegreerd aangepakt moeten worden; en dat iedere belanghebbende, en iedere geëngageerde burger die dat wenst, voortdurend mee in het gesprek kan opgenomen worden.’

Enkele opmerkingen en aanbevelingen:

1. De nota slaagt er in op een transparante en voor iedereen begrijpbare wijze fundamentele gegevens samen te brengen tot een bevattelijk geheel waarin zowel ‘quick wins’, langetermijndoelen als knelpunten een plaats krijgen.

2. De nota stelt dat de overkapping noodzakelijk is voor duurzame stadsontwikkeling, de bestrijding van de klimaatopwarming, het verlichten van de groentekorten, het versterken van het regionaal ecosysteem en het verbeteren van de gezondheid van de stedelingen.

De overkapping kan dus een algeheel ecologisch en maatschappelijk proces opstarten waaraan de stadregio meer dan nood heeft. Daarbij triggert de nota zeer zeker de stedelijke en Vlaamse overheid om via de overkapping andere Europese steden bij te benen op het vlak van ecologie, gezondheid en verkeer.

3. De nota gaat uit van een sterke samenwerking tussen de overheden en de burgerbeweging en stelt “Aangezien de volledige overkapping een langdurige en brede coalitie zal vereisen, is het noodzakelijk dat een grote meerderheid van de bestaande belanghebbenden in een volgende fase hun vroegere conflictrelatie omvormen tot een breed samenwerkingsverband.”

Natuurpunt WAL heeft de voorbije jaren steeds sterk ingezet op constructief overleg met alle overheden en met de Intendant. De vereniging is er al langer van overtuigd dat het overlegmodel ‘meer aarde aan de dijk brengt’ dan het conflictmodel en in feite een standaardprocedure zou moeten zijn voor alle infrastructuurwerken.

4. Gesterkt door vele wetenschappelijk bevindingen en de inzichten van de Intendant herhaalt Natuurpunt WAL haar standpunt inzake mobiliteit: “Zonder bijgestuurd verkeersbeleid -lees drastische vermindering van de bewegingen- zal noch de Oosterweelverbinding noch de overkapping structureel files op middellange of zelfs korte termijn kunnen voorkomen.”

De nota voegt daar terecht aan toe de dat “de huidige overbelasting van het wegennet in de stadsregio, en van de Antwerpse Ring in het bijzonder, heeft ertoe geleid dat heel wat gewenste verplaatsingen vandaag niet afgelegd worden; er is dus een aanzienlijke latente vraag (wat betekent: een rem op de welvaart en het welzijn in de stadsregio).

Daar bovenop verwacht men de komende decennia een bijkomende groei van het aantal verplaatsingen. Zonder beheersing van de toekomstige verkeersvraag op de ring, is de overkapping niet mogelijk.”

a. Om deze toekomstige impasse te vermijden adviseert de nota synchroon genomen maatregelen zoals een modal shift voor zowel personenverkeer als vrachtverkeer (vervoer over water en per trein), het beleid rond bedrijfswagens te herzien, afleiding van verkeer naar P&R’s aan de rand van de stad te realiseren, een slimme kilometerheffing op te leggen en incentives om zowel vracht- als personenverkeer buiten piekmomenten te laten rijden (bv. thuiswerk, digitalisering). Natuurpunt WAL is het daar volledig mee eens.

5. De nota stelt dat “de overkapping moet bijdragen aan een verbetering van de luchtkwaliteit en een afname van de geluidsoverlast van de wijken die grenzen aan de ring”. Dat kan Natuurpunt WAL enkel maar toejuichen.

Maar dit statement wordt gelukkig nog sterker geformuleerd want de nota zet naast de overkapping ook in op de noodzaak van vermindering van de uitstoot afkomstig van verkeer, huishoudens en industrie, de ontwikkeling van efficiënte technologieën om fijn stof in tunnels uit de lucht te filteren en wat geluidsoverlast betreft, het beperken van het bovengrondse verkeer (en matigen van de snelheid).

De nota erkent wat de wetenschap al langer stelt: “De overkapping zal het fijn stof niet wegnemen, maar met huidige technologie, zou men het in de tunnel geproduceerde fijn stof wel deels kunnen capteren (50% capteren en 30% zuiveren).” Wat dat betreft, speelt de overkapping een bescheiden rol in het beheersen van het fijn stof…

a. Jammer dat de nota zo goed als geen gewag maakt van de ongemene slechte luchtkwaliteit en geluidsoverlast in groene zones en zelfs in natuurreservaten. Natuurpunt WAL stelt de inbreuk op de Vlaamse milieuwetgeving wat het overschrijden van geluidsnormen in natuurgebieden op de Antwerpse Linkeroever betreft al zeer lang aan de kaak. Zonder succes echter.

6. De nota poneert dat het een generatie zal duren om de overkappingswerken uit te voeren. Wellicht een realistische inschatting. Hoopvol is dat de opstellers van deze nota meteen ‘quick wins’ suggereren waardoor vrij snel resultaat kan geboekt worden en belangrijke leefbaarheidsverbeteringen kunnen gerealiseerd worden op een snelle en betaalbare manier:

7. De Intendant heeft sinds januari 2016 een reeks intensieve workshops georganiseerd, die telkens de betreffende stakeholders voor elke zone samenbracht. In de workshop Linkeroever werd uitdrukkelijk gevraagd het merendeel van het St-Annabos in het kader van de werken op de Linkeroever te behouden.

Mede door de ‘niet aflatende inzet’ van Natuurpunt WAL is deze vraag positief beantwoord. Natuurpunt WAL is tevens bereid zijn mee te werken aan de ontwerpopdrachten voor overkappingen op Linkeroever.

8. Natuurpunt WAL wil opmerken dat de aandacht voor natuur en ecologie in de ambitienota eerder beperkt is en evenzeer de Zone West (Linkeroever en Zwijndrecht) eerder beperkt in de aandacht komt. Onder “gedeeld auteurschap” ontbreekt de natuursector, hoewel Natuurpunt WAL toch actief verlagings- en overkappingsvoorstellen heeft uitgewerkt.

Natuurpunt WAL maakte voor Linkeroever ook een complete “Natuurverbindingskaart” en een kaart met aanduiding van migratiebarrières voor mens en natuur. Van deze basisdocumenten is in de ambitienota geen spoor. Ook onze degelijke visualisatie van de verlaagde Verbindingsweg, ingebed in het natuurlandschap, werd niet gehonoreerd.

9. Als er op de Rechteroever een volledige overkapping komt tot tegen de Kennedytunnel, dan zal de uitstoot van vervuilde lucht uit die tunnel wellicht groter worden op de Linkeroever. Daarom vragen we om op die plaats te voorzien in een afdoende afzuiging en zuivering.

De uitvoering op R.O. laat zien dat een overkapping van de tunnelgeul mogelijk is. Daarom vragen we om deze ook op de Linkeroever aan te leggen, als ecoverbinding tussen Galgenweel, de nieuwe groenzone “Banaan van Linkeroever” en Burchtse Weel. De zuiveringsinstallatie kan er in geïntegreerd worden.

10. De nota stelt dat “in de zone Linkeroever de snelweg op of hoger dan het maaiveld ligt. In deze zone is een landtunnel niet voorzien in het kader van de geplande mobiliteitswerken voor Linkeroever. Wel is het mogelijk hier overkappingen in opbouw te ontwerpen. Opbouwoverkappingen kunnen het natuurlijk landschap via zeer brede brugsegmenten als zachte glooiingen en heuvels over de snelweg heen trekken.

Ook (bv. glazen) opbouwoverkappingen die geluid en fijn stof kanaliseren en gelijkaardige effecten hebben als een lager liggende tunnel, behoren hier tot de mogelijkheden.”

• ‘Opbouwoverkappingen’ en zelfs ‘glazen stolpen’ bieden evenwel geen kans op het organisch opnieuw samenbrengen van de natuurgebieden Het Rot en Vlietbos. Daarom pleit Natuurpunt WAL voor een verlaging van het knooppunt Linkeroever zuid, de verlaging van de overkapping van de Verbinding E17-E34 op Linkeroever en de verlaging en overkapping van de E17 in Zwijndrecht.

Voor de Oosterweelverbinding op Linkeroever wordt het overgrote deel van de bestaande wegeninfrastructuur opgebroken en heraangelegd. Dit is een unieke kans om verbeteringen voor leefmilieu, natuur en verkeer door te voeren. Toch laten de overheid en de ambitienota deze gelegenheid onbenut. De verlagingsvoorstellen van Natuurpunt WAL zijn evenwel al meer dan een jaar bij de overheid bekend maar worden genegeerd.

De overheid houdt halsstarrig vast aan haar niet verlaagde tracé, enkel omwille van beperkte tijdswinst en zogenaamde meerkost. De uitvoeringsplannen voor dat ‘door de overheid gebetonneerde’ tracé liggen immers klaar. Elk uitstel kost tijd en geld, maar dat is voor Natuurpunt WAL geen reden om mens, milieu en natuur naar het achterplan te verwijzen.

De overheid heeft zelf onze voorstellen voor verlaging meer dan een jaar lang opzij geschoven. Een ‘foute’ uitvoering zou een historische fout betekenen. Wellicht kan een gesplitste bouwvergunningsaanvraag of aanbesteding een oplossing bieden: de niet gecontesteerde delen eerst uitvoeren en de verlagingen in een tweede deel opnemen.

Ook de workshops op Linkeroever georganiseerd door de intendant bestempelden een verlaagde infrastructuur op Linkeroever als waardevol. Logisch want wie kan tegen minder geluid, minder luchtvervuiling, minder brandstofverbruik, minder visuele hinder maar meer aaneengesloten natuurgebieden zijn? Nochtans vinden we dit niet terug in de ambitienota…

Natuurpunt WAL heeft met de geoptimaliseerde knoop een betaalbaar en faseerbaar voorstel: de rijrichting Kennedytunnel - Oosterweeltunnel en E34 is permanent laag gelegen, zonder klimmen of dalen en de Verbindingsweg en de nieuwe parallelweg zijn verlaagd en overkapt. Dé kans om daar de grootste Natuurwinst van gans het Oosterweelprojectgebied te behalen.

• Wat betreft het segment WEST (Linkeroever, inclusief een deel van de E17 ter hoogte van Zwijndrecht  stelt de nota dat “Aangezien de snelweg hier niet in sleuf ligt, grotendeels zelfs op talud, een systematische overkapping niet mogelijk is. Concreet wordt een overkapping in opbouw ter hoogte van de verbinding Zwijndrecht-Burcht (Pastoor Coplaan) voorgesteld”.

Natuurpunt WAL ondersteunt de eis van de gemeente Zwijndrecht om het talud dat de gemeente doorklieft en ongemene geluids- en milieuoverlast betekent, te verlagen en te overkappen. We menen dat pas in tweede instantie eventueel zal worden overgegaan tot een overkapping in opbouw.

11. Tot slot wil Natuurpunt WAL nog meegeven dat de vereniging geen voorstander is van de Oosterweelverbinding. De argumenten daarvoor zijn genoegzaam bekend: nieuwe wegen trekken nieuw verkeer aan, Oosterweel biedt geen oplossing voor de files noch voor de verbetering van de luchtkwaliteit of de geluidsoverlast.

12. Besluit en focus op Linkeroever:

a. Punten 1 tot 7 geven vooral de positieve voorstellen en bevindingen van de intendant weer.

b. Natuurpunt WAL vraagt om de ambitienota nog aan te passen voor wat betreft onze terechte verzuchtingen uit punten 5a, 8 tot 11.

c. Verder heeft Natuurpunt WAL bij de overlegrondes met het intendantenteam gevraagd om –naast meerdere leefbaarheidsoverkappingen in bewoond gebied- ook een optimale overkapping ten voordele van hoogwaardige natuur uit te werken.

Concreet hebben we daarvoor de verlaging en overkapping van de Verbindingsweg E17 – E34 aangewezen omdat daarmee een biotoopsuitbreiding en hereniging van Vlietbos en Het Rot/Middenvijver kan gerealiseerd worden.

Natuurpunt WAL heeft er in zijn motivatie op gewezen dat daar in de geplande toestand de natuurwaarden en de faunaverbindingen er het sterkst op achteruitgaan door forse uitbreiding van de wegeninfrastructuur. Ook hier vinden we dat pas in tweede instantie eventueel kan worden overgegaan tot een overkapping in opbouw in de vorm van een groot dijklichaam.

Bovendien wordt daarbij voor het verlies aan meervoudig beschermd gebied (Natuur- en Reservaatgebied, geklasseerd als beschermd landschap) geen enkele waardebonus voor mens en natuur ingebouwd.
De verlaging van de Verbindingsweg (en de toe te voegen parallelweg) en overkapping er van, zijn relatief eenvoudige werken, zonder technische hoogstandjes, die relatief snel realiseerbaar zijn.

Voor de opname in deze nota en de uitvoering er van rekenen we op de goodwill van intendant en overheid.

In naam van Natuurpunt Wase Linkerscheldeoever (Natuurpunt WAL)
René Maes, Kris Peeters en Jef Van De Wiele



Ecologisch alternatief voor infrastructuurwerken Linkeroever-Zwijndrecht

Natuurpunt WAL is al sinds mensenheugenis begaan met de open ruimtes op Linkeroever en in Zwijndrecht.
Daarom wil Natuurpunt WAL meedenken en de overheid alternatieven aanreiken aan die volgens ons een gebalanceerder gebruik van de ruimte mogelijk maken.

Met fierheid stellen we dus onze bundel 'Ecologisch alternatief voor de infrastructuurwerken L.O.-Zwijndrecht' aan u voor.

Via deze link
kan u de Power Point-presentatie bekijken.





(Laatste bewerking van deze pagina op 19/12/2016)